នាយ​សេនាធិការ​នៃ​កង​យោធពល​ខេមរ​ភូមិន្ទ​របស់​កង​ពល​តូច​លេខ​៤២​ដែល​ កំពុង​ប្រចាំការ​នៅ​ប្រាសាទ​តាមាន់ លោក​វរសេនីយ៍​ឯក នាក់ វង្ស បាន​មាន​ប្រសាសន៍​កាលពី​ព្រឹក​ថ្ងៃ​សៅរ៍ ទី​១៨ ខែ​កក្កដា ថា កាលពី​៤​ថ្ងៃ​មុន​លោក​បាន​ដឹកនាំ​កង​ទ័ព​ដើរ​ល្បាត​ដើម្បី​ស្វែងរក​កន្លែង​ បោះ​ជំរំ​ក៏​បាន​ប្រទះ​ឃើញ​ទី​ទួល​ចំនួន​៣​កន្លែង​ជាប់ៗ​គ្នា ប៉ុន្តែ​បន្ទាប់​ពី​ពិនិត្យ​ច្បាស់​លាស់​ទើប​ដឹង​ថា​ជា​ប្រាសាទ​បូរាណ​ដែល​ បាក់​បែក​និង​មាន​អណ្តូង​បូរាណ​ផង នៅ​ក្នុង​ព្រៃ​ចម្ងាយ​ប្រមាណ​៣​គីឡូ​ម៉ែត្រ​ភាគ​ខាង​លិច​ឆៀង​ខាង​ត្បូង​ពី​ ប្រាសាទ​តាមាន់។

លោក​វរសេនីយ៍​ឯក នាក់ វង្ស បាន​ឲ្យ​ដឹង​ថា ៖ «អ្នក​ស្រុក អ្នក​ភូមិ គេ​ថា​ប្រាសាទ​ដៃកី។ ប្រាសាទ​ហ្នឹង​មិន​ល្អ​ទេ គ្រាន់​តែ​វា​នៅ​គ្រឹះ នៅ​បល្ល័ង្ក​អី​ខ្លះ… គ្រាន់តែ​នៅ​ក្នុង​ហ្នឹង​វា​មាន​អណ្ដូង​បូរាណ​ពីរ»។

អភិបាល​ខេត្ត​ឧត្តរមានជ័យ លោក ប៉ិច សុខិន បាន​មាន​ប្រសាសន៍​ថា ពិត​ជា​មាន​ការរក​ឃើញ​ប្រាសាទ​បូរាណ​ដែល​បែកបាក់​មែន​កាលពី​ពេល​ថ្មីៗ។ លោក​អភិបាល​ខេត្ត​បាន​មាន​ប្រសាសន៍​ទៀត​ថា ដោយសារ​តែ​តំបន់​ប្រាសាទ​ដែល​ទើប​រក​ឃើញ​នោះ​នៅ​ក្នុង​ព្រៃ​ដែល​មាន​គ្រាប់​ មីន​ផង លោក​បាន​ប្រគល់​ការគ្រប់គ្រង​និង​ថែរក្សា​ជា​បណ្តោះ​អាសន្ន​ទៅ​ឲ្យ​កង​ទាហាន ​នៅ​ទី​នោះ​ដើម្បី​បោស​សម្អាត​មីន​កប់​ក្រោម​ដី​និង​ធ្វើ​ផ្លូវ​ឲ្យ​ ប្រជាពលរដ្ឋ​ចេញ​ចូល​ទស្សនា ហើយ​លោក​ក៏​បាន​បញ្ជូន​ដំណឹង​នេះ​ទៅ​មន្ត្រី​រដ្ឋាភិបាល​ថ្នាក់​ជាតិ​ផងដែរ។

លោក ប៉ិច សុខិន បាន​បញ្ជាក់​ថា ៖ «យើង​បាន​ជូន​ដំណឹង​ទៅ​លើ​ហើយ ការថែ​រក្សា​គឺ​ប្រគល់​ឲ្យ​ខាង​យោធា មើល​មីន​មើល​អី ហើយ​ឆ្ការ​ព្រៃ​ឲ្យ​ទូលាយ​ដើម្បី​ឲ្យ​ប្រជាពលរដ្ឋ​ទៅ​ទស្សនា»។

អ្នក​បូរាណ​វិទ្យា​របស់​កម្ពុជា​បាន​និយាយ​ថា នៅ​លើ​ខ្នង​ភ្នំ​ដងរែក​គឺមាន​ប្រាសាទ​បូរាណ​ជា​ច្រើន​ទៀត​ដែល​គេ​ពុំ​ធ្លាប់ ​ជួប​ប្រទះ​នៅ​ឡើយ។

អ្នក​ជំនាញ​ខាង​សិលាចារឹក លោក​បណ្ឌិត មីសែល ត្រាណេ បាន​មាន​ប្រសាសន៍​ថា ប្រាសាទ​បូរាណ​ជា​ច្រើន​ដែល​លាក់​កំបាំង​នៅ​ក្នុង​ព្រៃ​នៃ​ខ្នង​ភ្នំ​ដងរែក​ ចាប់​ពី​ខេត្ត​ឧត្តរមានជ័យ​រហូត​ដល់​ខេត្ត​បន្ទាយមានជ័យ ដែល​កសាង​ឡើង​ចាប់​ពី​សតវត្សរ៍​ទី​៧ រហូត​ដល់​ទី​១១ នៃ​គ្រិស្ត​សករាជ ដែល​ប្រាសាទ​ខ្លះ​មិន​ទាន់​បាន​ចុះ​ឈ្មោះ​ក្នុង​បញ្ជី​នៃ​ប្រទេស​កម្ពុជា​នៅ ​ឡើយ ហើយ​ប្រាសាទ​ខ្លះ​ត្រូវ​អ្នក​ជួញ​ដូរ​វត្ថុ​បូរាណ​គាស់​បំផ្លាញ​ខ្ទេចខ្ទី។

លោក មីសែល ត្រាណេ បាន​មាន​ប្រសាសន៍​ថា ក្នុង​ចំណោម​ប្រាសាទ​តាមាន់​តូច តាមាន់​ធំ និង​ប្រាសាទ​ថ្ម​បាយ​ក្រៀម​ខ្លះ​ទៀត កសាង​នៅ​សតវត្សរ៍​ទី​១១ ៖ «ការលេច​ធ្លោ​ឡើង​គឺ​សតវត្សរ៍​១១ ព្រោះ​សិលា​ចារឹក​មួយ​បាន​និយាយ​ច្បាស់​ថា ក្នុង​រជ្ជកាល​របស់​ព្រះបាទ ឧទ័យាទិត្យវរ្ម័ន​ទី​១»។

លោក មីសែល ត្រាណេ បាន​ឲ្យ​ដឹង​ទៀត​ថា តំបន់​ខ្នង​ភ្នំ​ដងរែក​គឺ​មាន​ប្រជាពលរដ្ឋ​ខ្មែរ​រស់នៅ​ជា​យូរយារ​មក​ហើយ ដែល​ជា​តំបន់​ឆ្លង​កាត់​ពី​រាជធានី​អង្គរ​ទៅ​តំបន់​ខ្ពង់រាប​នគររាជសីមា​ដែល ​មាន​ខេត្ត​ជា​ច្រើន​ដូច​ជា​សុរិន្ទ ខេត្ត​បូរីរ៉ាំ និង អ៊ូប៊ុន នៃ​អាណាចក្រ​ខ្មែរ​សម័យ​នោះ៕

_____________________________

ប្រភព​ ៖​ វិទ្យុ​អាស៊ីសេរី ១៩ កក្តដា ២០០៩

_____________________________

ពត៌មានទាក់ទង៖

- ប្រាសាទតាមាន់ធំ(បណ្តាញពត៌មានវប្បធម៌ខ្មែរ)
- រដ្ឋលេខាធិការ​ក្រសួង​វប្បធម៌៖ ប្រាសាទ​តាមាន់​ធំ​ជា​របស់​ខ្មែរ (វិទ្យុ​អាស៊ីសេរី 04  សីហា​ ២០០៨)
- ប្រាសាទតាមាន់ធំ​ (ឈូកខ្មែរ)

OVER-DEVELOPMENT of water infrastructure and extreme climate fluctuations have been blamed for the collapse of the ancient Cambodian city of Angkor.

International scientists have used new archeological, pollen and tree-ring dating evidence to back their claims to have solved one of archeology’s mysteries.

Sydney University archeologist Roland Fletcher — a co-director of the Greater Angkor Project, an initiative involving Cambodian, French and Australian experts — said he believed there were “ clear implications for modern cities” .

Professor Fletcher and his GAP co-director, Sydney University paleo-climatologist Dan Penny, and paleoclimatologist Brendan Buckley of New York’s Columbia University detail their findings in a paper they are preparing for publication.

The group will argue that before an alternating series of droughts and monsoonal floods hit Angkor from the mid-14th to late 15th centuries, the capital of the Khmer empire had already had extensive problems with its vast, complicated water system.

Ultimately, it became impossible for the city to keep pace with further pressures from extreme weather. “ Although there was ongoing conflict with neighbouring states, it was this over-built, inflexible (water) infrastructure that locked them into this trajectory of decline,” Dr Penny said.

Before Angkor vanished into the jungle in the 17th century, it was the world’s largest low-density pre-industrial city. Between the ninth and 13th centuries, the metropolis spread across 1000sq km and was home to as many as 750,000 people.

To feed the population, land was extensively cleared for rice farming and hundreds of kilometres of canals and enormous reservoirs were built to provide water for farming and drinking. One earthen reservoir on the west side of Angkor covered 16sq km.

The water works also supported religious ceremonies at hundreds of temple complexes.

The most spectacular was Angkor Wat, the world’s largest premodern religious monument. “ It was the size of a medieval European town,” Professor Fletcher said.

As the city grew, so did the highly integrated system of canals, spillways and reservoirs needed to support it.

Sand had begun filling major canals from the 14th century. Spillways and other features of the waterworks were badly damaged and shut down.

By the late 16th century, Angkor was largely abandoned, taking with it the entire region.

According to Professor Fletcher, Angkor is not the only city that fell victim to unsustainable low-density urban sprawl followed by climate instability. “ The famous example is the classic Maya cities of the Yucatan Pensinsula like Tikal in Guatemala. They died between the ninth and the 11th century.”

_________________________________

Source: THE AUSTRALIAN, 24 June 2009

_________________________________

More related info.:

- Archaelogists have breakthrough regarding the decline of Angkor

- Angkor’s temples and climate change doom

- The errors of Angkor

- Development pressures threaten Angkor Wat ruins

- Climate change helped Angkor’s decline: scientist
បាន​ចុះផ្សាយ​ក្នុង1 ]]> http://nagarakh.wordpress.com/2009/07/16/urban-sprawl-hastened-angkors-collapse/feed/ 0 សំណាង http://nagarakh.wordpress.com/2009/07/15/researchers-look-closer-at-ancient-angkor/ http://nagarakh.wordpress.com/2009/07/15/researchers-look-closer-at-ancient-angkor/#comments Wed, 15 Jul 2009 15:52:03 +0000 សំណាង http://nagarakh.wordpress.com/?p=200 ]]> Ancient Khmer art and culture have characteristics distinct from India, though some ideas appear to have been borrowed from the tradition, a Canadian archeologist told guests in Washington last week.

Speaking to a small conference at the Freer-Sackler Art Gallery, Mitch Henderickson, director of the Industries of Angkor Project and researcher at the University of Sydney, said he found no evidence after seven years of research indicating that temples or architectural structures like Angkor Wat had been built in India.

“In the past it was interpreted as a direct diffusion of Indians and Indian ideals into Cambodia,” he said. “It has only been, say, in the last 10 years that we have truly understood how Brahman and Buddhist ideals have been brought into Cambodia and whether the actual Brahman or monks were giving the ideas.”

Some architecture and arts were now thought “uniquely Khmer,” he said, “because there are no temples in India that are built in the same way. They don’t follow the idea of building a ‘baray’ with a ‘mebon’ in the center, which is the representation of Mount Meru in the Sea of Milk [epic]. There’s nothing like that i​n India. So, the idea is that now we realize that Cambodia took the ideas that they wanted and modified them to suit the purpose and goals of the rulers and kings.”

Henderickson said Angkor was the biggest industrial site in the world at that time. His findings show that the Khmers had infrastructure spanning their empire.

Roads started from modern northern Cambodia and reached northern Thailand and southern Laos, spreading south to present-day Kampong Thom province. Every road was accompanied by ponds and rest-houses to facilitate people’s travel and transportation.

Irrigation systems were established as water sources for agriculture.

Evidence now pointed away from such structures being built by King Jayavarman VII, he said, and now indicated they were done by King Suryavarman I.

An ancient text he had studied “doesn’t say [Jayavarman VII] built roads, it doesn’t say he built bridges, and it doesn’t say he built the ponds, but we have all the evidence in the landscape,” Henderickson said. “And we also know that the Khmers were expanding across this territory 200 years before Jayavarman VII. So, it is more realistic to think that the road system that we see today is the product of Suryavaraman I, and possibly an earlier king.”

Cambodia is much loved for its ancient architecture and culture, but much remains unknown. Tourism is the second-highest outside earner for the country, after garment manufacturing.

The remnants of the Khmer empire continue to draw tourists from abroad, while capturing the imagination of local visitors, but the country continues to lose its heritage to looters and grave robbers.

There are two kinds of looting, said Dougald O’Reilly, a colleague of Henderickson who also attended last week’s talk, said: temple looting and looting of ancient cemeteries.

“The second one is mostly driven by people poverty,” said O’Reilly, who is also an archeologist and is the director of Heritage Watch, a non-profit group that seeks to protect Cambodia’s artifacts.

“The international market is a driving force, so people who are poor, they need to make money, and they are encouraged to loot by people who are middlemen in this trade,” O’Reilly said. “So, often we have Cambodian and Thai people asking villagers if they have antiquities, etc.”

People who feel guilty looting temples may not feel the same way about ancient cemeteries, he said.

Heritage Watch has a variety of programs, such as publishing comics and children’s books, a Heritage Friendly Tourism Campaign that encourages tourists to buy products from businesses that are “heritage friendly.” A

The organization hopes to educate local people to understand the importance of Cambodia’s cultural past, which attracts tourists—and income.

“Cambodia really represents the best of the best in heritage,” he said. “So, people come there for heritage, but at the same time it has been chipped away and destroyed at rather alarming rate. If Cambodia wants to build a sustainable and a long term tourism industry, it’s crucial that they preserve and protect not only the monuments but also the ancient sites.”

Scientists need these sites to understand how Angkor came to be, and what happened to it, he said. “But if these heritages are lost, we can’t answer these questions.”

________________________________________

Source: VOA Khmer, 22 June 2009

________________________________________

Related artcles:

- Archaelogists have breakthrough regarding the decline of Angkor

One of archaeology’s great mysteries has been solved. According to the team headed by Professor Roland Fletcher, the great medieval city of Angkor was abandoned due to the combined effects of climate change, the vast extent of city, extensive clearance of forest and the massive scale of its complicated water system.

The findings were based on the research of the Greater Angkor Project, a collaboration between the University, the great French research agency EFEO and APSARA the Cambodian agency that manages Angkor. A decade of research studying the decline of urbanism at Angkor has now been combined with new tree-ring-dating evidence that uses long-lived species in the region such as the 900-year-old po mu tree. Evidence that extreme fluctuations between drought and heavy monsoons were occuring between the 1350s and the about 1500 was found in the annual growth rings of the tree.

At its height from the 12th to 14th centuries, the elaborate city of Angkor had a population of about 750,000 and was the most extensive, low density urban development of the preindustrial world. Yet by the 17th century, the city was in ruins and abandoned.

The archaeological team investigating the phenomena of Angkor includes the University of Sydney’s Professor Fletcher, and paleoclimatologist Dr Dan Penny. The tree ring evidence has been provided by paleoclimatologist Brendan Buckley of New York’s Columbia University.

The researchers hypothesise that the decline of the city was due to extensive problems with the massive structures of its vast, and complicated water system and the compound effect of a series of droughts and monsoonal floods in the mid-14th to late 15th centuries.

In an article in The National Geographic Professor Fletcher said, “ Angkor really had no fat to burn. The city was more exposed to the threat of drought than at any other time in its history. Prolonged and severe droughts, punctuated by torrential downpours, would have ruined the water system.”

The findings have important lessons for contemporary readings of climate change. As experts debate the effects of human-made climate change, the tree rings of the po mu tree around Angkor reveal that even natural variations in weather can bring about catastrophe.

Source: The University of Sydney

Contact: Sarah Stock

Phone: 02 9351 4312 or 0419 278 715

Email: sarah.stock@usyd.edu.au

___________________________

More related info.:

- Angkor’s temples and climate change doom

- The errors of Angkor

- Development pressures threaten Angkor Wat ruins

- Climate change helped Angkor’s decline: scientist

គឹម វរលក្សក្នុងខែដំបូង

គឹម វរលក្សកើតនៅថ្ងៃចន្ទ័ទី៣១ ខែមិគសិរ ព.ស.២៥៥១ ឬថ្ងៃចន្ទ័ទី៣១ ខែធ្នូ ឆ្នាំ២០០៧
វេលាម៉ោង ១០ .៣០នាទីព្រឹក នៅមន្ទីរពេទ្យកាលម៉ែត ក្រុងភ្នំពេញ។ ចំពោះឆ្នាំសត្វទាំង១២
របស់ខ្មែរវិញ វរលក្សកើតចំសត្វជ្រូក (ឬជ្រូកមាសចំពោះឆ្នាំសត្វក្នុងប្រក្រតិទិនចិន)។

តើឈ្មោះ “វរលក្ស” មានន័យដូចម្តេច?
“វរលក្ស” មកពីការផ្សំពាក្យពីរបញ្ចូលគ្នាគឺ “វរ” និង “លក្ស”។
- ពាក្យ “វរ” = “ពរ” មានន័យថា ប្រសើរ, ខ្ពស់ខ្ពស់, លើសលន់, ថ្លៃថ្លា; ជាចម្បង;
ដែលគួរប្រាថ្នា, គួរចង់បាន, គួរជ្រើសយក; ដែលគួរសូម,… ។
ឧទាហរណ៍ ៖ វរគុណ= គុណដ៏ប្រសើរ, វរបិតា= បិតាប្រសើរ,
វរមិត្ត= មិត្រប្រសើរ, វររាជ= ស្តេចប្រសើរ
- ពាក្យ “លក្ស” មានន័យថាសញ្ញាណឬលក្ខណៈដ៏ល្អប្រសើរនិងវៃឆ្លាត។ឧទាហរណ៍
ស្ត្រីគ្រប់លក្ខណ៍= ស្ត្រីដែលបរិបូណ៌ដោយលក្ខណៈល្អ។
ដូច្នេះ “វរលក្ស” មានន័យថា ជាស្រ្តីដែលមានលក្ខណៈសម្បត្តិដ៏ប្រសើរ និងប្រាជ្ញាវៃឆ្លាត។

ដោយសារសល់តែប៉ុន្មានម៉ោងប៉ុណ្ណោះឆ្នាំសកលចាស់២០០៧ត្រូវផ្លាស់ចូលឆ្នាំសកលថ្មី
២០០៨នោះ នៅក្នុងលិខិតចុះបញ្ជីជាតិ ខ្ញុំនិងក្រុមគ្រួសារបានសម្រេចចិត្តលើកទៅមុខមួយ
ថ្ងៃ ដោយសន្មត់យកថ្ងៃទី០១ ខែមករា ឆ្នាំ២០០៨ជាថ្ងៃកំណើតសម្រាប់ប្រើប្រាស់ជាផ្លូវការ​ ទូទៅវិញ។

គឹម វរលក្សក្នុងខែដំបូង

គឹម វរលក្សក្នុងខែដំបូង

គឹម វរលក្សក្នុងខែដំបូង

គឹម វរលក្សក្នុងខែដំបូង

គឹម វរលក្សក្នុងខែដំបូង

គឹម វរលក្សក្នុងខែដំបូង

ភ្ញៀវទេសចរណ៍កំពុងអង្គុយរងចាំមើលថ្ងៃអស្តង្គតពីលើភ្នំបាខែង

ភ្ញៀវទេសចរនៅតំបន់សៀមរាបអង្គរថយចុះ១៤%

ក្រសួងទេសចរណ៍អំពាវនាវឱ្យសេវាកម្មនានាបន្ធូរបន្ថយតំលៃ

រាជធានីភ្នំពេញ ៖ នៅសណ្ឋាគារអង្គរសេនជូរី ខេត្ដសៀមរាប កាលពីព្រឹកថ្ងៃទី៣ មិថុនា មាន
បើកកិច្ចប្រជុំស្ដីពីសភាពការណ៍ទេសចរណ៍បច្ចុប្បន្ន ក្រោមអធិបតីភាពលោកថោង ខុន រដ្ឋមន្ដ្រី
ក្រសួងទេសចរណ៍ អមដោយលោក ប៊ុន ថាឫទ្ធិ អភិបាលរងខេត្ដសៀមរាប និងមានការចូលរួម
ពីបណ្ដាអង្គភាពស្ថាប័នពាក់ ព័ន្ធគ្រប់ផ្នែក ព្រមទាំងសមាគមទេសចរណ៍ម្ចាស់សណ្ឋាគារផ្ទះ
សំណាក់ប្រមាណ៣០០នាក់ ។

តាមរបាយការណ៍លើកឡើងដោយលោក ង៉ូវ សេងកាក់ អនុប្រធានមន្ទីរទេសចរណ៍ខេត្ដ
សៀមរាប បានឱ្យដឹងថា ខេត្ដសៀមរាបនៅឆ្នាំ២០០៨ សរុបភ្ញៀវទេសចរមានចំនួន
២.២២៥.១៣៤នាក់ បើប្រៀប ធៀបឆ្នាំ២០០៧ (១.៩៩៦.២៩៥នាក់) កើនឡើង ១២,៩៦% ក្នុង
នោះភ្ញៀវទេសចរអន្ដរជាតិចំនួន ១,០៥៩.៨៧០នាក់ បើប្រៀបធៀបទៅនឹងឆ្នាំ២០០៧
(១.១០៤.០៦៩នាក់) ថយចុះ៤% ។ ភ្ញៀវទេសចរ ជាតិចំនួន ១. ១៩៥.២៦៤នាក់បើប្រៀបធៀប
ឆ្នាំ២០០៧ (៨៩២.២២៦នាក់) កើនឡើង៣៣% ។

ដោយឡែកសំរាប់៤ខែដើមឆ្នាំ២០០៩នេះ ខេត្ដសៀមរាបទទួលបានភ្ញៀវទេសចរ សរុប
៩១០.៧៣៤នាក់ ក្នុងនោះភ្ញៀវទេសចរអន្ដរជាតិ មានចំនួន៣៨៤.៦២៩នាក់ បើប្រៀបធៀបទៅ
នឹងឆ្នាំ២០០៨ (៤៤៧.៤៩៥ នាក់) មានការថយចុះ១៤% ។ ភ្ញៀវទេសចរជាតិមានចំនួន
៥២៦.១០៥នាក់ បើប្រៀបធៀបទៅនឹងឆ្នាំ ២០០៨ (៤៥០.៨២៩នាក់) មានការកើនឡើង
១៦,៦៩%។
របាយការណ៍បានឱ្យដឹងទៀតថា ខេត្ដសៀមរាបមានសណ្ឋាគារ១១៧ ស្មើនឹង ៨.៦៧៥បន្ទប់
ក្នុងនោះអ្នក វិនិយោគបរទេស១៨សណ្ឋាគារ និងអ្នកវិនិយោគខ្មែរ៩៩ សណ្ឋាគារសរុបបុគ្គលិក
បំរើការងារ៦.៦៧៥នាក់ (ស្ដ្រី២.៧២០នាក់) និងកំពុងសាងសង់១៣សណ្ឋាគារ ស្មើនឹង
១.២៣៧បន្ទប់។
ផ្ទះសំណាក់មានចំនួន ២១២ស្មើនឹង២.៧៤៦បន្ទប់ ក្នុងនោះអ្នកវិនិយោគបរទេស៣១ផ្ទះ
សំណាក់ និងខ្មែរ១៨១ផ្ទះសំណាក់ សរុប បុគ្គលិកបំរើការងារ៩៦៤នាក់ (ស្រី៦២២នាក់) ។
ភោជនីយដ្ឋាន១១៤ ក្នុងនោះអ្នកវិនិយោគបរទេស៥១ កន្លែង និងខ្មែរ៦៣កន្លែង មានបុគ្គលិក
បំរើការងារ១.៨២៥នាក់ (ស្រី១.១២៣នាក់) ។
លោកង៉ូវ សេងកាក់ បានបញ្ជាក់ថា មន្ទីរទេសចរណ៍ខេត្ដបានបណ្ដុះបណ្ដាលមគ្គុទ្ទេសក៍
១១វគ្គសរុបចំនួន ៣.៤៤៧នាក់។ ម៉ាស្សាមានចំនួន៣៣កន្លែង បុគ្គលិកសរុប៤៦៦នាក់
(ស្រី៣៨៧នាក់)។ ថ្លែងសំណេះសំណាលក្នុងឱកាសនោះ លោកថោង ខុន រដ្ឋមន្ដ្រីក្រសួង
ទេសចរណ៍បានឱ្យដឹងថា វិបត្ដិ សេដ្ឋកិច្ចពិភពលោក បាននិងកំពុងបោកបក់ឆ្លងកាត់ពីអា
មេរិកចូលមកអឺរ៉ុប ហើយបន្ដដល់អាស៊ី ។ ជាមួយ គ្នានេះ វិស័យទេសចរណ៍នៅកម្ពុជាក៏បាន
រងផលប៉ះពាល់នូវវិបត្ដិនេះផងដែរ បូកផ្សំជាមួយវិបត្ដិនយោ បាយនៅប្រទេសថៃផងនោះ។
លោករដ្ឋមន្ដ្រីបញ្ជាក់ថា ភ្ញៀវទេសចរអន្ដរជាតិ ដែលចូលមកកម្ពុជាតាមច្រក ប្រទេសថៃ ទាំង
ផ្លូវគោក ផ្លូវទឹក និងផ្លូវអាកាសមាន៣៥% ចំណែកច្រកប្រទេសវៀតណាមពីមុន៣២% ឥឡូវ
ឡើងដល់៣៤% ប្រហាក់ប្រហែលប្រទេសថៃដែរ មានន័យថា ភ្ញៀវទេសចរបានប្ដូរទិសដៅ
ក្នុងការចូលមកទស្សនាកម្ពុជា ។
នៅក្នុងដំណាក់កាលបច្ចុប្បន្ននេះ ភ្ញៀវទេសចរនៅខេត្ដសៀមរាបមានការធ្លាក់ចុះ ពោលគឺ៤ខែ
ដើមឆ្នាំ ២០០៩ ធ្លាក់ចុះ១៤% ខណៈនៅភ្នំពេញកើនឡើង១២%។ ដើម្បីជួយស្ដារខេត្ដ
សៀមរាបឡើងវិញ គឺ យើងត្រូវចូលរួមទាំងអស់គ្នា ហើយជាយុទ្ធសាស្ដ្រគឺយើងបានបើកច្រក
ខេត្ដព្រះសីហនុ ទាំងផ្លូវទឹក និង ផ្លូវអាកាស ដែលព្រលានយន្ដហោះនៅខេត្ដព្រះសីហនុ
គ្រោងនឹងសម្ពោធដំណើរការនៅខែកក្កដា ខាងមុខ នេះហើយ ។ ភ្ញៀវទេសចរដែលមកតាម
ខេត្ដព្រះសីហនុមាន៤០% ចង់មកលេងអង្គរវត្ដ។ ជាមួយគ្នានេះ ដែរ លោកថោង ខុន បាន
អំពាវនាវសូមឱ្យប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយទាំងអស់ ជួយបន្ធូរបន្ថយតំលៃនៃការចុះផ្សាយ និងសុំ
ឱ្យសណ្ឋាគារ ឬផ្ទះសំណាក់នៅទីនេះ (សៀមរាប) ជួយបញ្ចុះតំលៃផងដែរ។ លោករដ្ឋមន្ដ្រី
បានលើក ឡើងថា ក្រសួងទេសចរណ៍មានយុទ្ធសាស្ដ្រ៥ចំណុច ទី១-គឺការផ្សព្វផ្សាយ
ទី២-ការសំរួលការធ្វើដំណើរ និងការដឹកជញ្ជូន ទី៣-ការបញ្ចុះតំលៃដើម្បីទាក់ទាញភ្ញៀវ
ទី៤-ពង្រឹងគុណភាពផលិតផលទេសចរណ៍ និង ទី៥-ជំរុញឱ្យមានទេសចរណ៍ក្នុងស្រុក
ឱ្យបានកាន់តែប្រសើរឡើងថែមទៀត ។ ក្នុងឱកាសនោះដែរ ក៏មាន ការជជែកពិភាក្សា
និងការលើកឡើងរបស់ផ្នែកឯកជនស្ដីពីភាពអសកម្មមួយចំនួន ពាក់ព័ន្ធនឹងវិស័យ
ទេសចរណ៍នេះ សំដៅធ្វើយ៉ាងណា កុំឱ្យភ្ញៀវទេសចរអន្ដរជាតិដែលបានមកទស្សនានៅ
កម្ពុជា មានការអាក់អន់ ស្រពន់ចិត្ដ ដែលកន្លងមកនេះ គេតែងសង្កេតឃើញនូវភាពអវិជ្ជមាន
មួយចំនួនបានកើតឡើង នៅតាម ច្រកទ្វារអន្ដរជាតិប៉ោយប៉ែត បង្កឡើងដោយសមត្ថកិច្ចពាក់
ព័ន្ធដែលខ្វះភាពរួសរាយរាក់ទាក់ និងបង្កបញ្ហា ផ្សេងៗជាច្រើនទៀត ។
(អត្ថបទស្រង់ចេញទាំងស្រុងពីកាសែតកោះសន្តិភាពចុះឆ្នាំទី៤២ លេខ៦៦៦៨
ថ្ងៃសុក្រ ទី០៥ ខែមិថុនា ឆ្នាំ២០០៩)
___________________
ប្រភពបន្ថែម ៖
- កាសែតកោះសន្តិភាព

នំលម្អងរំចេកឬដណ្តប់ភួយ

ថ្ងៃនេះ អ៊ុំរបស់ខ្ញុំបានធ្វើនំម្យ៉ាង មានឈ្មោះថានំលម្អងរំចេក ឬនំដណ្ដប់ភួយនៅផ្ទះរបស់
គ្រួសារខ្ញុំឯក្រុងភ្នំពេញ។ ដោយនំនេះមានឈ្មោះគួរឲ្យចាប់រម្មណ៏ ខ្ញុំបានគិតក្នុងចិត្តថា
ប្រហែលគ្រឿងផ្សំរបស់វាលាយផ្សំជាមួយលម្អងផ្ការំចេក[1]  ឬធាតុណាមួយនៃដើមរំចេក
នេះហើយមើល៎ទៅ ក្នុងន័យឲ្យមានឱជារស់ឬមានក្លិនគួរឲ្យចង់ញ៉ាំ!!! តែផ្ទុយទៅវិញ
បន្ទាប់ពីបានជជែកដេញសួរមួយសន្ទុះជាមួយគ្នាមក នំនេះគ្មានចំណែកណាមួយនៃដើម
រំចេកមកផ្សំជាមួយទល់តែសោះ គឺគេ(ប្រហែល)ប្រៀបធៀបទៅនឹងផ្ការំចេកដែលមាន
ផ្កាពណ៌សនិងចេញជាខ្ព[2]  មានដុំលម្អងធំៗក្នុងស្រទាប់ ក្លិនក្រអូបឆ្អិតទៅវិញ។

បើដូច្នោះ តើនំលម្អងរំចេក ឬនំដណ្ដប់ភួយ[3] នេះជានំបែបណាទៅ?

នំលម្អងរំចេកជានំម្យ៉ាងដែលបច្ចុប្បន្នកម្រនឹងឃើញឬលក់នៅលើទីផ្សារសាធារណៈឬនៅ
តាមដងផ្លូវក្នុងភូមិស្រុកទៀតណាស់។ នំនេះមានរស់ជាតិផែ្អមឆ្អិតនិងឆ្ងាញ់ពិសា,  មាន
រូបរាងទ្រវែងមូលប្រមាណមួយចង្អាមកូនក្មេងនិងទំហំប៉ុនមេដៃមនុស្សចាស់ ឬធំទ្រឹស្តិ
ជាងនេះបន្តិច, មានពណ៏សក្បោះដូចផ្ការំចេកដែលបានពោលខាងលើមកនិងអាចរក្សា
ទុកបានយូរទៀតផង។ ស្នូលរបស់វាច្របាច់កូរលាយផ្សំគ្នាពីផ្លែដូងចាស់ល្មមដែលកុះរួច,
ល្ង, ស្ករស ឬស្ករត្នោត និងពេលខ្លះគេបន្ថែមសណ្ដែកដី ដើម្បីឲ្យមានកាន់ឆ្ងាញ់មួយ
កម្រិតទៀត។ រីឯសំបក់រុំស្នូលនេះវិញធ្វើឡើងពីម្សៅអង្ករដំណើបដែលបានត្រាំមួយសន្ទុះ
និងបុកឬកិនដោយម៉ាស៊ីនឲ្យបានម៉ត់ល្អតែម្តង។  ម្សៅអង្ករដំណើបដ៏ម៉ត់ល្អនេះ ត្រូវយក
ទៅរោយក្នុងខ្ទះកំពុងក្ដៅដោយប្រើតម្រង់ ឬស្បៃ រួចក្របមួយសន្ទុះ ទើបយកស្នូលដាក់
ចូលរុំយកតែម្តងជាការស្រេច៕

ការបរិយាយខាងលើនេះ វាហាក់ដូចជាគ្មានអ្វីគួរឲ្យលំបាកទល់តែសោះ ប៉ុន្តែផ្ទុយទៅវិញ
នំនេះត្រូវការភាពអត់ធ្មត់និងផ្ចិតផ្ចង់បន្តិចទើបអាចទៅរួច។ ជាឧទាហរណ៍  ដើមឡើយ
នៅឯស្រុកព្រៃកប្បាសក្នុងខេត្តតាកែវ ភូមិស្ពៃនិងភូមិត្រពាំងទា មានមនុស្សម្នារស់នៅ
ទីនេះមួយចំនួនធំតែងតែធ្វើនំលម្អងលំចេកនេះក្នុងឱកាសពិធីបុណ្យផ្សេងៗ រីឯបច្ចុប្បន្ន
កម្រនឹងឃើញអ្នកភូមិធ្វើនំនេះទៀតណាស់ រហូតដល់ក្មេងៗមួយចំនួនស្ទើរភ្លេចឈ្មោះ
និងធ្ងល់ជាខ្លាំងពីរបៀបធ្វើយ៉ាងម៉េចទើបយកម្សៅអង្ករដំណាប់នេះមករុំបានទៀតផង?
និយាយទៅនិយាយមក ខ្ញុំពិតជាមានសំណាងមែនទែនមិនគ្រាន់តែឃើញនិងជ្រាបពី
របៀបធ្វើទេ ថែមទាំងបានញ៉ាំនំដ៏មានរស់ជាតិនេះទៀតពីដៃអ្នកភូមិជើងចាស់ គឺអ៊ុំរបស់
ខ្ញុំផ្ទាល់តែម្តង។៚

ស្នូលនំធ្វើអំពីល្ងនិងដូង (ឆ្វេង) និងម៉្សៅដំណើប

របៀបធ្វើនំលម្អងរំចេក

អ៊ុំរបស់ខ្ញុំកំពុងអង្គុយធ្វើនំលម្អងរំចេក

នេះហើយ៎បាទ!!!នំលម្អងរំចេកឬដណ្តប់ភួយនោះ

[2] ខ្ព  ( ន. )  សំណុំ​ផ្កា​ដូង, ផ្កា​ស្លា​ជាដើម : ផ្កា​ដូង​មួយ​ខ្ព, ផ្កា​ស្លា​មួយ​ខ្ព ។

[3] អ្នកភូមិស្ពៃ និងភូមិត្រពាំងទា ស្រុកព្រៃកប្បាស ខេត្តតាកែវហៅថានំដណ្ដប់ភួយ​ ឬនំលម្អងរំចេក។